Các nhà giáo Việt Nam trong lịch sử
Dưới chế độ phong kiến kia, mục đích của giáo dục là đào tạo ra tầng lớp trí thức tuyệt đối trung thành với chế độ phong kiến. Một học sinh dưới mái trường Nho học phải tiếp thu mọi sự hiểu biết từ ông thầy theo khuôn khổ Nho giáo. Khổ công học tập, tích lấy kiến thức, rèn luyện tư duy và ngòi bút cũng là nhằm hướng tới thực hiện yêu cầu của các bài thi để được vinh danh, hiến thân.
Theo truyền thống, người ta gọi tầng lớp ấy là Nho sĩ – đồ đệ của học thuyết Khổng Mạnh – một học thuyết cổ truyền của Trung Quốc du nhập vào Việt Nam và trở thành tư tưởng chính thống của các triều đại phong kiến. Nhưng khi vào Việt Nam, tư tưởng đó đã chịu ảnh hưởng của truyền thống và lí tưởng yêu nước Việt Nam, được bổ sung nhiều yếu tố tiến bộ, hoàn toàn không phụ thuộc vào bản chất của Nho giáo.
Trong lịch sử dân tộc, người thầy giáo chân chính thường không tự ràng buộc trong quan niệm Nho giáo chính thống một cách mù quáng mà họ luôn đứng về phía lẽ phải, phía nhân dân và bao giờ cũng là người yêu nước, thương dân, đồng cảm với những vui buồn, khổ đau của dân tộc.
Lịch sử đã có những nhà giáo không màng danh lợi, quyền thế, thoái thác không ra làm quan như nhà giáo Võ Trường Toản, cũng có nhà giáo treo ấn từ quan yêu cầu triều đình trị tội bọn gian thần nịnh hót để yên nước, yên dân như nhà giáo Chu Văn An, nhà giáo Nguyễn Bỉnh Khiêm, và có nhà giáo đã đứng lên chống lại triều đình như nhà giáo Cao Bá Quát.
Trong thời kì đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, người thầy giáo Việt Nam đã nêu cao tinh thần tiết liệt, ý chí bất khuất trước kể thù xâm lược. Nhà giáo Phạm Văn Nghị, nhà giáo Nguyễn Đình Chiểu, Tống Duy Tân, Phan Bội Châu đã cảm nhận sâu sắc nỗi nhục mất nước. Họ đã vận động quần chúng nhân dân đứng lên chống giặc và thực sự trở thành những chiến sĩ dũng cảm đấu tranh vì lí tưởng độc lập, tự do dân tộc.
Vào những năm đầu thế kỉ XX, đã xuất hiện phong trào yêu nước, chống Pháp, phong trào Cần Vương, Đông Du, Duy Tân nhưng tất cả đều thất bại, bọn thực dân càng siết chặt hơn nữa chiếc cùm tàn nhẫn vào tay nhân dân.
Năm 1910, có một thầy giáo rất đặc biệt – Thầy giáo Nguyễn Tất Thành dạy trường Dục Thanh ở Phan Thiết. Người thầy giáo trẻ, chẳng những muốn dạy cho học sinh những kiến thức, văn hóa mà còn truyền cho họ tinh thần yêu nước, lòng yêu tự do. Theo quan niệm của Nguyễn Tất Thành thì trong cảnh nước mất nhà tan, chí làm trai không thể yên phận thủ thường mà phải biết đấu tranh vì tự do, bình đẳng…
Người ta tìm thấy ở Thầy Nguyễn Tất Thành những phẩm chất Khổng mạnh tích cực được rèn luyện từ nhỏ, tính kiên nghị, những nền tảng đạo đức nghiêm ngặt, sự lễ độ đúng mực… Nhưng Thầy Nguyễn Tất Thành cũng bộc lộ quan điểm giáo dục hoàn toàn mới – học kết hợp với hành; lí luận gắn với thực tiễn để trở thành ích nước, lợi dân. Tư tưởng đó sau này trở thành một trong những phương hướng cơ bản của nền giáo dục mới của nước ta.
Năm 1911, người Pháp ra lệnh đóng cửa trường Dục Thanh vì chúng thấy trường quá cấp tiến. Thầy giáo Nguyễn Tất Thành rời Phan Thiết vào Sài Gòn rồi sau đó ra nước ngoài tìm đường cứu nước.
Hoạt động của Thầy Nguyễn Tất Thành ở trường Dục Thanh và cả cuộc đời hoạt động phong phú đẹp đẽ của Người đã trở thành một hình mẫu của con người mới Việt Nam.
Ngày nay, người Thầy không còn sống trong hoàn cảnh như thầy giáo xưa nữa. Nhưng người xưa đã để lại những bài học vô giá. Đó là truyền thống về lòng yêu nước, thương dân, sự gắn bó suốt đời với nhân dân. Đó là những tấm gương sáng chói về tư tưởng đạo đức, giữ gìn khí tiết, nhân cách trước mọi thử thách của giàu sang, nghèo khó và uy vũ.
Truyền thống tốt đẹp của nhà giáo Việt Nam giúp ta tự hào và trân quý hơn các thầy cô giáo trong cuộc sống hôm nay.
(Ban biên tập sưu tầm và tổng hợp)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét